CHI PHÍ CƠ HỘI - MỌI QUYẾT ĐỊNH ĐỀU KHÓ KHĂN.

Chi phí cơ hội (opportunity cost) là một khái niệm, một cụm từ được sử dụng nhiều trong kinh tế và tài chính. Tuy nhiên, nhờ vào sự hữu ích, nó có thể được dùng làm cơ sở cho các loại quyết định khác: quản trị, cuộc sống, cảm xúc..

Với chi phí cơ hội, ta thấy rõ rằng: mọi loại quyết định đều phải đánh đổi, không có quyết định nào là "miễn phí", không có quyết định nào là hoàn hảo tuyệt đối. Cái mà ta nghĩ rằng nó là quyết định hoàn hảo tuyệt đối, là do ta "vô tình hay cố ý" lờ đi những cơ hội khác, có thể còn tốt hơn cái mà ta đã lựa chọn.


CHI PHÍ CƠ HỘI LÀ GÌ?

Chi phí cơ hội được định nghĩa một cách dễ hiểu nhất là những gì ta quyết định "hy sinh", để thực hiện lựa chọn này mà không phải lựa chọn khác. Khái niệm này so sánh những gì ta mất đi với những gì ta đạt được dựa trên quyết định của ta. Chi phí cơ hội có thể đo lường được, hoặc cũng có thể rất khó để định lượng. Việc hiểu rõ khái niệm về chi phí cơ hội có thể giúp ta đưa ra quyết định chính xác hơn.

Chi Phi Co Hoi - Moi Quyet Dinh Deu Kho Khan.
Chi phí cơ hội - Mọi quyết định đều khó khăn.

Chi phí cơ hội là một khái niệm hữu ích được sử dụng trong lý thuyết lựa chọn. Nó dựa trên cơ sở là nguồn lực khan hiếm nên buộc chúng ta phải thực hiện sự lựa chọn. Lựa chọn tức là thực hiện sự đánh đổi, tức là để nhận được một lợi ích nào đó, buộc chúng ta phải đánh đổi hoặc đánh mất một chi phí nhất định cho nó. Do quy luật về sự khan hiếm nên luôn tồn tại những sự đánh đổi khi thực hiện các lựa chọn. Hay nói cách khác, chi phí cơ hội luôn tồn tại.

- Ví dụ về chi phí cơ hội có thể định lượng:
Giả sử, ta có dư một số tiền là 100 triệu đồng. Lúc này, ta đứng trước các quyết định: 
+ Gửi ngân hàng với lợi nhuận 7%: ta sẽ có một khoản lợi nhuận 7 triệu đồng sau 1 năm.
+ Mua vàng với "LỢI NHUẬN DỰ KIẾN" 5% kèm theo rủi ro thấp và cơ hội thấp của biến động giá: ta sẽ có một khoản lợi nhuận 5 triệu sau 1 năm kèm rủi ro và cơ hội ở mức thấp.
+ Chơi cổ phiếu với rủi ro cao và cơ hội cao: lúc này lợi nhuận tùy thuộc vào cơ hội và có thể mất trắng số vốn với rủi ro.
Ta sẽ quyết định thế nào?

- Ví dụ về chi phí cơ hội không thể định lượng:
Giả sử, đêm thứ bảy, ta có 5 tiếng thời gian rảnh rỗi, với các lựa chọn:
+ Bạn bè lâu ngày không gặp, tổ chức 1 buổi nhậu cuối tuần xả stress và thắt chặt mối quan hệ.
+ Dắt vợ con đi chơi đây đó (xem phim, dạo mát..) để thư giãn và tăng tình cảm gia đình.
+ Tham dự một buổi hội thảo trong ngành để học hỏi thêm và mở rộng mối quan hệ.
+ Dành thời gian đó để đọc sách hoặc tham khảo tài liệu chuyên ngành, nâng cao năng lực.
Đứng trước các lựa chọn đó, ta sẽ lựa chọn thế nào?


CÔNG THỨC CỦA CHI PHÍ CƠ HỘI.


Chi phí cơ hội = Tùy chọn không được chọn hấp dẫn nhất – Tùy chọn được chọn.

Với ví dụ có thể định lượng ở trên, nếu ta chọn dùng 100 triệu để mua vàng, vậy chi phí cơ hội sẽ được tính là lợi nhuận của tiền gửi ngân hàng trừ đi lợi nhuận của việc mua vàng. Vậy chi phí cơ hội cho lựa chọn mua vàng là 2 triệu, để đổi lại là cơ hội (kèm rủi ro) của sự biến động giá vàng.

Nếu ta chọn chơi cổ phiếu, chi phí cơ hội là 7 triệu để đổi lại là cơ hội (kèm rủi ro) của biến động giá cổ phiếu.

Với ví dụ không thể định lượng, chi phí cơ hội được coi là thứ mất mát khi ta không lựa chọn nó. Còn thứ mất mát nào là "trọng yếu" nhất, thì tùy theo mỗi người một quan điểm khác nhau.


CHI PHÍ CƠ HỘI TRONG KINH DOANH.

- Thiết lập cơ cấu vốn doanh nghiệp:
Phân tích chi phí cơ hội đóng một vai trò quan trọng trong việc xác định cấu trúc vốn của một doanh nghiệp. Công ty phải đánh giá chi phí cơ hội khi lựa chọn giữa nợ (vốn vay) và vốn chủ sở hữu. Với nợ, chi phí cơ hội sẽ bao gồm tiền lãi. Do đó, các quyết định sử dụng vốn phải được xem xét cẩn thận ở tiềm năng dài hạn và rủi ro có thể xảy ra.

- So sánh đầu tư:
Khi đánh giá khả năng sinh lời tiềm năng của các khoản đầu tư khác nhau, các doanh nghiệp thường  quyết định dựa trên tùy chọn có khả năng mang lại lợi nhuận cao nhất. Thông thường, họ có thể xác định điều này bằng cách xem tỷ lệ lợi nhuận dự kiến cho một tùy chọn đầu tư. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng phải xem xét chi phí cơ hội của từng lựa chọn. Vì các lựa chọn luôn chứa rủi ro, do đó bất kể lựa chọn nào mà doanh nghiệp lựa chọn, lợi nhuận tiềm năng mang lại của tùy chọn không được lựa chọn nên được xem là chi phí cơ hội của tùy chọn được chọn. Sau đó đối chiếu với tỷ lệ rủi ro để đưa ra quyết định hợp lý hơn.

- Đánh giá nguồn lực phi tài chính:
Chi phí cơ hội có thể được dùng để điều phối việc sử dụng nguồn tài nguyên khác (ngoài tài chính) của doanh nghiệp, chẳng hạn như nhân lực, thời gian hoặc sản lượng sản xuất. Chi phí cơ hội có thể được áp dụng vào bất kỳ nguồn tài nguyên nào được giới hạn trong công ty. Ví dụ: nếu doanh nghiệp sử dụng nhân lực cho dự án A thì không thể sử dụng nhân lực đó cho dự án B.


CHI PHÍ CƠ HỘI TRONG CUỘC SỐNG.

- Nên học đại học hay học nghề? Chi phí cơ hội của mỗi quyết định sẽ như thế nào?
Nếu học đại học, ta sẽ mất tầm 100 triệu cho học phí trong 4 năm.
Nếu học nghề, ta sẽ mất tầm 50 triệu cho học phí trong 2 năm. Sau đó làm việc 2 năm với mức lương 5triệu/tháng, ta sẽ có 120 triệu. Vậy, sau 4 năm, ta sẽ dư 70 triệu.
Dễ thấy, trong cùng định mức thời gian 4 năm, chi phí cơ hội của học đại học là số tiền học phí và số tiền ta lẽ ra có được nếu chọn học nghề (70 triệu), vậy tổng chi phí cơ hội là 170 triệu. Còn học nghề sẽ lãi 70 triệu.
Tính ra thì học nghề là lựa chọn tốt hơn chứ?
Nhưng chưa chắc, với 170 triệu chi phí cơ hội, ta sẽ đổi được: mức lương cao hơn, mối quan hệ "chất lượng hơn", khả năng tư duy tốt hơn, cơ hội phục vụ cho công ty lớn hơn, khả năng thăng tiến cao hơn...
Nhưng thực sự, có mấy người sau khi đánh đổi chi phí cơ hội cho việc học đại học mà kết quả HƠN được như vậy.
Do ai? Do trường đại học, trường đời hay do chính bản thân ta?

- Phân tích chi phí cơ hội giữa quyết định khởi nghiệp hay tiếp tục làm thuê.

- Phân tích chi phí cơ hội trong lựa chọn mẫu bạn đời phù hợp.

- Phân tích chi phí cơ hội để quyết định ưu tiên cho các hoạt động giữa giải trí (chơi game, xem tv, lướt facebook..), kiến thức (đọc sách, tham khảo tài liệu..), công việc (làm thêm giờ, làm thêm việc..), tình cảm (phụ giúp vợ, chăm con..), kết nối (cafe, nhậu nhẹt, họp mặt..), sức khỏe (thể dục thể thao, gym..), nhu cầu thiết yếu (ăn uống, ngủ nghỉ..).

v.v...

SỰ ĐÁNH ĐỔI.

Việc phân tích và tính toán chi phí cơ hội tựu chung là quyết định của sự đánh đổi.

Ta phải chấp nhận đánh mất một hoặc vài điều gì đó để đạt được điều ta muốn.

Không có quyết định nào là chính xác hoàn toàn, quyết định chính xác đến mức nào là do ta vì mục tiêu của mình đến mức nào.

Ngay như, khi ta đang đọc bài viết này, nghĩa là ta đang đánh đổi. Ta đánh đổi thời gian cho giải trí, tình cảm, công việc.. chỉ đổi lại là để biết hơn về một khái niệm.

Trong phạm vi các yếu tố có thể được kiểm soát, cuộc sống của ta là kết quả của các quyết định trong quá khứ của ta. Các quyết định trong hiện tại của ta, sẽ là nguyên nhân cho cuộc sống trong tương lai sau này của ta. Do đó, hãy cân nhắc về chi phí cơ hội với mọi quyết định mà ta có thể.

Blog Kinh Doanh & Cuộc Sống.