HIỂU VỀ ĐẦU TƯ - TRƯỚC KHI QUÁ MUỘN.

Đầu tư là một hoạt động kinh tế hoặc tài chính mà hầu như ai cũng có sự tham gia nhất định. Từ những quyết định bình thường nhất của cuộc sống đến những quyết định quan trọng cho doanh nghiệp, luôn có sự dính dáng của hoạt động đầu tư. Hiểu được khái niệm và những gì nó mang lại, là tiền đề cho sự thành công trong cuộc sống lẫn thành công trong kinh tế.

Ở bài viết này, chúng ta chỉ xét đến hoạt động đầu tư của cá nhân và doanh nghiệp nhỏ. Với các doanh nghiệp lớn hay các tổ chức tài chính, hoạt động đầu tư rất phức tạp nên chúng ta chưa thể đề cập đến trong hiện tại.


ĐẦU TƯ LÀ GÌ?

Đầu tư có khái niệm khác nhau trong kinh tế và tài chính.

Trong tài chính, đầu tư là đặt tiền vào một tài sản với kỳ vọng của lợi nhuận, thường là trong tương lai dài hạn. Nó có thể được hoặc không được hỗ trợ bởi nghiên cứu và phân tích. Hầu hết hoặc tất cả các hình thức đầu tư đều liên quan đến rủi ro.
Ví dụ: chứng khoán, doanh nghiệp, bất động sản..

Trong kinh tế học, đầu tư là hoạt động có liên quan đến phân bổ nguồn lực và trì hoãn tiêu thụ. Nó là nguồn lực (thường là tiền) được bỏ ra để sở hữu "hàng hóa" chưa được tiêu thụ ngay, mà sẽ được sử dụng cho các hoạt động trong tương lai.
Ví dụ: mua nguyên liệu, đào tạo nhân sự, xây dựng (nhà máy, chung cư..), đầu tư cho bản thân...

Như vậy, ta có thể gộp chung khái niệm: 
Đầu tư là hoạt động phân bổ nguồn lực, thường là tiền, với kỳ vọng tạo ra thu nhập hoặc lợi nhuận trong tương lai. Ở đó, hầu hết sẽ có sự hỗ trợ từ nghiên cứu hay phân tích, cùng với chiến lược quản trị rủi ro.


TẠI SAO PHẢI ĐẦU TƯ?

Theo lý thông thường, đầu tư là để sinh ra lợi nhuận. Nhưng, điều đó chưa diễn tả hết nguyên do của hoạt động đầu tư. Theo lý "không thông thường", đầu tư còn là để giảm lỗ hoặc tránh lỗ của việc sở hữu nguồn lực.

Ta đi vào ví dụ trong hoạt động tài chính:

Giả sử, ta có 100 triệu đồng "vốn tự có". Ta sẽ sử dụng nó thế nào?

Quyết định dễ dàng nhất, thông thường nhất là gửi ngân hàng với lãi suất cố định (giả dụ là 7%/năm). Như vậy, với 100 triệu ta sẽ có lợi nhuận 7 triệu/ năm.

Đó là cách tính thông thường, nhưng nó không đúng.

7 triệu/ năm đó là lợi nhuận dựa trên đồng vốn, chứ không phải là lợi nhuận thực của đồng vốn.

Lợi nhuận thực của số vốn 100 triệu sẽ là: lợi nhuận - (tỷ lệ lạm phát + chi phí quản trị tài chính).

Trong đó: 
- Lợi nhuận (giả sử gửi ngân hàng) là 7%.
- Tỷ lệ lạm phát (sự mất giá đồng tiền), trung bình các năm gần đây < 4%, ta dự kiến là 4%.
- Chí phí quản trị tài chính (chỉ với 100 triệu mà tính chi phí quản trị thì nghe hơi kỳ, nhưng để "căn ke" ta vẫn phải tính) là "mức lương" ta tự trả cho mình trong các quyết định đầu tư. Giả sử 1 triệu / năm.
Vậy, lợi nhuận thực của ta trong trường hợp này là : 7 - (4 + 1) = 2.
Với 100 triệu, sau 1 năm gửi ngân hàng, lợi nhuận thực nhận chỉ có 2 triệu (tính tương đối). 
Đó là ta đã cố tình loại trừ rủi ro lạm phát. Nếu chẳng may, lạm phát tăng lên 6% (ở các nước đang phát triển, tỷ lệ lạm phát < 10% là bình thường) thì ta không có lợi nhuận, thậm chí là lỗ.

Từ đó ta thấy rằng, với 100 triệu có sẵn mà ta gửi ngân hàng, thì lợi nhuận thực có thể có nhưng không cao. Cũng với số tiền đó mà ta KHÔNG LÀM GÌ CẢ với nó thì ta đang lỗ. Số lỗ này là lợi nhuận khả kiến (gửi ngân hàng) so với tỷ lệ lạm phát (tỷ lệ nào cao hơn thì ta lỗ bằng tỷ lệ đó). Với ví dụ trên, 100 triệu ta "bỏ két sắt", sau 1 năm ta mất 7%, tính đơn giản tương đương 7 triệu.

Vậy, đầu tư là để tiền vốn (nguồn lực) không lỗ một cách "vô ích" như vậy.

Trong hoạt động đầu tư cá nhân, gửi ngân hàng là lựa chọn "bình thường" nhất, và nó nên được tính là chi phí cơ hội đối với các hoạt động đầu tư khác.


Có nghĩa là, với các quyết định đầu tư khác, chỉ được xem là thành công, nếu:

Lợi nhuận đầu tư - (Lãi suất ngân hàng + Chi phí quản trị tài chính) > 0. 
Có nghĩa, nếu tiền chỉ dùng để gửi ngân hàng thì coi như ta lỗ một chi phí cho quản trị tài chính. 
Gửi tiết kiệm ngân hàng không nên được coi là hoạt động đầu tư có lợi nhuận, nó nên được coi là hoạt động "giữ tiền".

Nói cách khác, đầu tư gì thì đầu tư, nhưng lợi nhuận phải lớn hơn lãi gửi ngân hàng, đó mới được xem là đầu tư thành công.

* Với công thức trên, chúng ta đã cố định tỷ lệ và coi như không có rủi ro lạm phát.

Giờ đây, ta đã hiểu nghĩa đen của câu nói: "Sở hữu nhiều tiền là một việc rất đau đầu, chứ không phải là điều tốt". Ta đang nói về nghĩa đen, "hoàn toàn đen" trong tài chính. Đặc biệt, với các doanh nghiệp lớn và các tổ chức tài chính, họ có thêm áp lực "kinh khủng" của: cổ tức, lãi suất, thuế, nợ phải trả...

Bây giờ, ta sẽ đi vào ví dụ trong đầu tư bản thân (đầu tư nguồn lực ngoài tài chính):

Đời vốn không công bằng, điều đó hoàn toàn đúng. Chẳng ai giống ai về xuất phát điểm, sở trường, tâm lý, nguồn lực..

Cái công bằng nhất mà "ông trời" cho chúng ta, là mỗi người có 24 giờ trong một ngày. Công bằng tuyệt đối, không hơn kém nhau một ly :) .

Thời gian là nguồn lực phi tài chính. Phân bổ thời gian là đầu tư nguồn lực.

Ta dùng 24 giờ trong một ngày để làm bất kỳ việc gì chúng ta muốn, không ai "có quyền" lên tiếng khi ta đủ 18 tuổi. Đó là nguồn lực của ta, do ta quyết định và pháp luật cũng bảo vệ điều đó, miễn là những việc làm của ta không sai phạm luật pháp.

Nhưng, kết quả của quá trình sử dụng nguồn lực đó, sẽ quyết định, ta là người được tôn trọng hay bị coi thường.

- Nếu ta ngủ một ngày 20 tiếng mà tương lai ta có thể kiếm được nhiều tiền, vợ con hạnh phúc, cha mẹ yêu mến, bạn bè tôn trọng.. thì ta cứ ngủ. Hoạt động ngủ đó được coi là hoạt động đầu tư thời gian có hiệu quả.

- Nếu ta chơi game một ngày 20 tiếng mà tương lai ta có thể kiếm được nhiều tiền, vợ con hạnh phúc, cha mẹ yêu mến, bạn bè tôn trọng.. thì ta cứ chơi. Hoạt động chơi game đó được coi là hoạt động đầu tư thời gian có hiệu quả.

Chẳng ai được phép cấm ta không được làm gì (nếu không phạm pháp) hay bắt ép ta phải làm gì. Mọi quyết định đều do cách nhìn nhận của chính bản thân ta. Đó là hoạt động đầu tư bản thân. Lợi nhuận thu được, cuối cùng chính là hạnh phúc của bản thân ta. Hạnh phúc đó như thế nào là do quan điểm mỗi người tự định hình cho nó. Không thể đánh đồng hạnh phúc của "một người có sứ mệnh" với hạnh phúc của "một thằng nghiện". Nhưng, đến cuối cùng, lịch sử và xã hội sẽ phán xét: đâu là "vàng" - đâu là "cám"! 

Và, trước khi nhắm mắt xuôi tay, ta sẽ kết luận được, hoạt động đầu tư thời gian trong cuộc đời của ta... là lời... hay lỗ.


ĐẦU TƯ - ĐẦU CƠ - ĐÁNH BẠC.

Về mục đích và nguyên lý, đầu tư - đầu cơ và đánh bạc là giống nhau: dùng nguồn lực (chủ yếu là tiền) để kiếm được lợi nhuận.

Nhưng, các đặc điểm cốt lõi của 3 hình thức trên là khác nhau. Chúng ta nên phân biệt rõ ràng, để tránh sự mập mờ trong khái niệm. Điều này, dễ dẫn đến khả năng "bị dắt mũi" hoặc bị lợi dụng của các tổ chức tiêu cực.

- Đầu tư, như đã khái niệm, là hoạt động phân bổ nguồn lực, thường là tiền, với kỳ vọng tạo ra thu nhập hoặc lợi nhuận trong tương lai. Ở đó, hầu hết sẽ có sự hỗ trợ từ nghiên cứu hay phân tích, cùng với chiến lược quản trị rủi ro.

- Đầu cơ, là hoạt động sử dụng nguồn lực, thường là tiền, với kỳ vọng tạo ra thu nhập hoặc lợi nhuận cao trong ngắn hạn. Hầu như, các quyết định không có sự hỗ trợ từ nghiên cứu hay phân tích. Chủ yếu bị chi phối bởi tin tức, lời đồn và cảm xúc. Chiến lược quản trị rủi ro không rõ ràng và thường không hiệu quả trong dài hạn. Các nhà đầu cơ có xu hướng chú ý đến biến động giá, hơn là các nguyên lý cơ bản của giá trị.

- Đánh bạc, là hoạt động sử dụng tiền hay một vật có giá trị, dựa vào kết quả chưa rõ ràng của một sự kiện, với kỳ vọng là có thêm tiền bạc hoặc giá trị vật chất trong hạn định gần như ngay lập tức của thời gian (đôi khi lâu hơn như cá cược một giải đấu, đánh bạc với một dự án.. ). Đánh bạc dựa trên 3 yếu tố: sự tính toán, cơ hội và phần thưởng. Gần như không có chiến lược quản trị rủi ro, các "nhà đánh bạc" chấp nhận mất hoàn toàn khoản đầu tư. Thứ duy nhất được họ đặt niềm tin là may mắn.

Chúng ta cùng đến với bảng so sánh của 3 loại hình này để hiểu rõ hơn:

Hieu Ve Dau Tu - Truoc Khi Qua Muon.
Đầu tư - Đầu cơ - Đánh bạc.


Cách một người tham gia vào thị trường chứng khoán hay nền kinh tế, đồng thời chính là cái cách mà họ "phán xét" với thị trường hoặc nền kinh tế.

- Một "nhà đánh bạc" sẽ coi thị trường chứng khoán như một sòng bạc, ở đó không có gì là chắc chắn, chỉ có sự may mắn và bất chấp. Họ coi những người có lợi nhuận là những kẻ may mắn hơn.

- Một "nhà đầu cơ" sẽ coi thị trường chứng khoán "có đầy những cơ hội và rủi ro". Ai nhanh nhạy hơn, chớp thời cơ giỏi hơn, quản lý cảm xúc tốt hơn là người chiến thắng.

- Một nhà đầu tư sẽ coi thị trường chứng khoán chính là "thị trường chứng khoán". Họ hầu như không bị chi phối bởi lời đồn và cảm xúc. Và thường thì họ không chia sẻ "bí quyết" của họ, vì có chia sẻ cũng chẳng có mấy người hiểu.

Vậy, bây giờ, ta có thể tự hỏi lại xem: Quyết định đầu tư tài chính gần nhất của ta (khởi nghiệp, chứng khoán, bất động sản, mua hàng hóa giá trị..) là đầu tư, đầu cơ hay đánh bạc?

Hy vọng rằng, nó là hoạt động đầu tư!


CÁC PHÁT NGÔN ĐÁNG SUY NGẪM CỦA W. BUFFETT.

Nói về đầu tư, không ai dám khẳng định đâu là con đường tốt nhất.

Các nhà đầu tư thường có quan điểm khác nhau trong công việc của họ, đó là những sự đúc kết dựa trên nền tảng của kiến thức, tư duy, trường phái, tính cách, kinh nghiệm...

Không ai chắc chắn rằng phương pháp nào tốt hơn. Thậm chí, quan điểm đầu tư đó đúng trong ngày hôm nay, cũng chưa chắc đã hiệu quả cho ngày mai. Đúng với loại hình này, chưa chắc đúng với loại hình khác.

Warren Buffett, người được coi là nhà đầu tư thành công nhất thế giới. Ông có vài phát ngôn về phong cách đầu tư theo giá trị, có thể dùng để tham khảo:

- “Giá là những gì bạn phải trả. Giá trị là những gì bạn nhận được.
Câu nói này dường như của Bẹnjamin Graham (một trong những người thầy của Buffett), nhưng mọi người lại cho rằng là của Buffett, không biết có đúng không?

- “Nỗi sợ hãi lan rộng là bạn của ta, bởi nó đem đến cho ta cơ hội mua với mức giá hời.

- "Dù là vớ hay cổ phiếu, tôi thích mua hàng hóa chất lượng khi chúng giảm giá."

- "Điều tốt nhất với chúng tôi là khi một công ty tuyệt vời vướng phải rắc rối tạm thời … Chúng tôi muốn mua những công ty như thế, khi chúng "ở trên bàn mổ"."

- "Chìa khóa để đầu tư thành công không nằm ở việc đánh giá xem một ngành sẽ có ảnh hưởng như thế nào đến xã hội hay nó sẽ tăng trưởng ra sao, mà là xác định lợi thế cạnh tranh của bất kỳ công ty nào và trên hết là sự bền vững của lợi thế đó."

- "Nếu bạn không sẵn sàng sở hữu một cổ phiếu trong mười năm, thì đừng nghĩ đến việc sở hữu nó trong mười phút."

- "Một điều tôi sẽ nói với bạn, đó là khoản đầu tư tồi tệ nhất bạn có thể có là tiền mặt. Mọi người đều nói rằng tiền mặt là vua và những điều tương tự. Giá trị của tiền mặt sẽ giảm dần theo thời gian. Nhưng giá trị của những hoạt động kinh doanh hiệu quả sẽ tăng lên theo thời gian."

- "Không quan trọng bạn thông minh hay nỗ lực đến mức nào, một vài thứ cần có thời gian để thay đổi. Bạn chỉ có thể tạo ra một đứa bé bằng cách làm 1 người phụ nữ mang thai trong 9 tháng, chứ không phải khiến 9 người phụ nữ mang thai trong 1 tháng."

Hoạt động đầu tư tài chính là một hoạt động khó khăn. Vậy nên, trước khi nghĩ đến việc đầu tư tiền bạc có hiệu quả, chúng ta nên nghĩ đến việc đầu tư nguồn lực có hạn của bản thân một cách có hiệu quả trước. Giá trị của đầu tư không phải nằm ở ngày hôm nay ta kiếm được bao nhiêu tiền, mà nó nằm ở "ngày mai" ta có kiếm được nhiều hơn hôm nay hay không!

Blog Kinh Doanh & Cuộc Sống.