NGHĨ DÀI - NGHĨ NGẮN - KHÔNG NGHĨ GÌ.

Ngày hôm nay, ta đang ngồi đây để đọc những dòng tâm sự này, ta đang ở "vị thế" nào trong xã hội vậy?

Một chủ doanh nghiệp thành công, một nhân viên là chuyên gia trong nghề, một nghệ sĩ, một bà nội trợ, một nhân viên "quèn", một lao động cửu vạn, một người thất nghiệp, hay là gì?

Điều gì đã giúp ta đạt được (hay bị đặt vào) "vị thế" đó? Có phải đây là kết quả của những gì ta đã làm trong quá khứ?

Trong phạm vi các yếu tố có thể được kiểm soát, những gì ta đạt được ngày hôm nay là thành quả của các quyết định và hành động trong quá khứ của ta, đừng đi đổ thừa cho "đời" hay "ông trời". 

Đồng thời, những gì ta có thể đạt được trong tương lai, nó là thành quả của các quyết định và hành động của ta trong hiện tại, đừng cầu mong "đời" với "ông trời" ban phát.

Nếu "vị thế" ngày hôm nay của ta đáng được trọng vọng (chủ doanh nghiệp, chuyên gia, nghệ sĩ..) thì thật tuyệt vời. Nhưng, nếu "vị thế" của ta không được "ngon" cho lắm, thì nó cũng chẳng là gì ghê gớm đâu.

Quá khứ tác động đến tương lai, là quá khứ của tương lai chứ không phải là quá khứ của hiện tại. Do đó, đừng bi quan, đừng chán nản, đừng nhìn lại quá khứ làm gì nữa, chẳng thay đổi được gì cả. Hãy sống hết mình cho hiện tại.

Nhưng, hiện tại ta nên nghĩ gì và phải làm gì để sống hết mình?

Đó là một câu hỏi rất khó. Sở dĩ, nó khó như vậy là vì đặc tính không chắc chắn và không xác định được của tương lai.

Chính vì đặc tính này, mà nhiều người tự "định hình" cho mình lối suy nghĩ "bơ đi mà sống", hoặc "tới đâu hay tới đó", hoặc "mọi thứ do trời, nhân định không thể thắng thiên".

Nghi Dai - Nghi Ngan - Khong Nghi Gi.
Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa!


Nhưng, có thực sự quy luật của cuộc sống chỉ hoàn toàn là sự "ngẫu nhiên"?

Không! 
Mọi "kết quả" không thể nào không có "nguyên nhân", cái mà ta tưởng là "ngẫu nhiên" nó nằm trong sự "tất nhiên", mọi "hiện thực" đều được hình thành từ các "khả năng".

Hơi khó hiểu một chút, nhưng đại loại là: ngày hôm nay ta làm gì, nó sẽ tác động đến các kết quả trong tương lai, mặc dù không thể nói trước được, nhưng kết quả đó là tích cực hay tiêu cực là do hành động của ta trong hiện tại hướng đến sự tích cực hay tiêu cực.

Và, kết quả của hành động đó lớn đến mức nào, phụ thuộc vào các nguyên nhân được tích lũy nhiều đến mức nào. (Hơi giống thuyết nhân quả trong đạo Phật).


NGHĨ DÀI, NGHĨ NGẮN VÀ KHÔNG NGHĨ GÌ.


Nghĩ là tiền đề của hành động.

Ở đây, ta không bàn về những người nghĩ mà không thèm hành động. Việc có nghĩ, có thúc đẩy cảm hứng nhưng không hành động, nó giống như ta cứ giương cung mãi mà không thèm bắn. Đến một lúc nào đó, cây cung mất sức đàn hồi và nó sẽ trở nên vô dụng.

Nghĩ là bước đầu tiên của hành động, nên ta hành động thế nào phục thuộc vào ta nghĩ thế nào. Ta tạm thời chia "cách nghĩ" ra làm 3 loại: (Cách chia này dựa trên quan điểm cá nhân để phù hợp với nội dung truyền tải chứ không phải là cách phân biệt các loại tư duy, các loại nhận thức).


- Không nghĩ gì: 

Hành động dùng để đáp ứng tức thời cho bản năng. Thường bị bỏ qua yếu tố lợi ích hoặc hậu quả trong tương lai. 

Ví dụ: hành động đáp ứng cảm xúc một cách bị động (nóng giận, đố kỵ, ghen tuông, tự ái...); hành động đáp ứng bản năng, ham muốn một cách thiếu kiểm soát (dâm dật, bia rượu, giải trí, thể hiện...).

Đó là những bản năng và ai cũng có. Nhưng, đáp ứng bản năng bằng cách "không nghĩ gì" nó khác hoàn toàn với đáp ứng bản năng "có suy nghĩ". Chẳng hạn: 
Ghen là gia vị của tình yêu, nó khác với ghen bóng ghen gió.
Tình dục là một nhu cầu, là một chất xúc tác của tình yêu. Nhưng, sa lầy trong tình dục là điều tồi tệ.
Đố kỵ, ganh đua là tiền đề để thay đổi và trưởng thành. Nó khác với trù dập, hãm hại.
Nóng giận có chủ đích chưa chắc đã xấu, nhưng nóng giận bộc phát là sự "phá hoại".
Nhậu nhẹt có kiểm soát là một "phong tục" để duy trì và kết nối quan hệ, nhưng Chí Phèo không nên được coi là "thần tượng".
Giải trí (game, phim, nhạc, thể thao..) ở một mức độ "vừa phải" là điều tốt, nhưng ở mức độ "chìm đắm" là sự lãng phí thời gian.
v.v..

Rất nhiều các bạn trẻ, những người chưa thấu "vị đời" có cuộc sống xoay quanh loại phong thái "không nghĩ gì" này. Mục tiêu sống chỉ là để đáp ứng các nhu cầu, các cảm xúc, các ham muốn bản năng một cách không hình dung nổi hậu quả.

Hành động thuộc dạng "không nghĩ gì" sẽ đem đến những kết quả khiến ta phải "nghĩ rất nhiều" sau đó.


- Nghĩ ngắn:

Các hành động dùng để tạo ra một kết quả có lợi trong một tương lai gần, hoặc đáp ứng nhu cầu bức thiết. Kết quả thường chứa đựng các yếu tố: tức thời, dễ nhận biết, dễ phán đoán.

Đa phần các hành động trong cuộc sống thường nhật của chúng ta là hành động "nghĩ ngắn". Nó là sự bức thiết, do đó, không thể tách rời nó ra khỏi thái độ suy nghĩ của một người bình thường.

Nếu cuộc sống của ta chỉ xoay quanh loại hành động "nghĩ ngắn" này, ta là một người thực tế. Thậm chí, thực tế tới mức "đáng sợ".


- Nghĩ dài:

Các hành động dùng để tạo một kết quả tích cực trong tương lai xa, thậm chí là rất xa, và không có tính bức thiết. Kết quả rất khó xác định, khó phán đoán và không chắc chắn.

Trong kinh doanh, các hành động đáp ứng "nghĩ dài" là các hành động thể hiện cho tầm nhìn của một doanh nghiệp. Hay nói cách khác, tầm nhìn của nhà quản trị là cách mà người đó "nghĩ dài". Nhưng, hầu hết, tầm nhìn được vạch ra cho có, để "bằng bạn bằng bè", chứ không phải tầm nhìn được "hoạch định" như ý nghĩa của nó.

Những người "nghĩ dài" thường có phong thái khá "mơ mộng", thậm chí là thiếu thực tế. Nhưng giữa "mơ mộng" và "tầm nhìn", nó khác nhau ở sự nỗ lực, ở hành động hướng đến mục tiêu. 

Nếu cuộc sống của ta (hoặc một doanh nghiệp) chỉ xoay quanh loại hành động "nghĩ dài" này mà không có sự đáp ứng tối thiểu cho ngắn hạn (nghĩ ngắn), thì ta là một người khá "hoang tưởng" hoặc là một doanh nghiệp "hoang đường".


NGHĨ THẾ NÀO CHO "ĐẸP".

Chả ai biết phải nghĩ thế nào cho "đẹp". Nhưng, những thành quả "vĩ đại" nhất được tạo ra từ những hành động "nghĩ dài". Những cá nhân và doanh nghiệp xuất sắc nhất, được làm nên từ những kết quả của một quá trình "rèn luyện" trường kỳ.

Điều đó, không bác bỏ "nghĩ ngắn". Hành động ngắn hạn là hành động để duy trì sự tồn tại, ta hoặc doanh nghiệp của ta không tồn tại nổi thì đừng "mơ" đến tương lai.

Người ưu tiên nghĩ dài thường bất lợi trong hiện tại. Ngược lại, người ưu tiên nghĩ ngắn lại sẽ gặp bất lợi trong tương lai.

Bao nhiêu phần trăm hành động để phục vụ ngắn hạn, bao nhiêu phần trăm hành động để phục vụ dài hạn? Nên nghĩ thế nào thì tùy mỗi người tự "định hình" cho mình, không ai can thiệp nổi.

Nhưng, thành quả nào cũng có cái giá của nó:

- Nghĩ dài nhiều hơn nghĩ ngắn, thì trong hiện tại ta có thể "hèn hơn", khổ hơn, yếu hơn.. nhưng tương lai chưa ai biết nó thế nào.

- Nghĩ ngắn nhiều hơn nghĩ dài, thì trong hiện tại ta có thể vinh quang hơn, sướng hơn, mạnh hơn.. nhưng hãy "coi chừng" ở tương lai.

- Còn nếu ta chủ yếu "không nghĩ gì" thì có lẽ là "sướng nhất". Bởi vì, ta chẳng cần quan tâm đến tương lai của ta làm gì nữa.

Blog Kinh Doanh & Cuộc Sống.